Son günlər Azərbaycan televiziya məkanında efir aparıcılarının davranışı, verilişlərin məzmunu və ümumi etik çərçivə ilə bağlı ictimai narazılıq açıq şəkildə hiss olunur. Sosial şəbəkələrdə yayılan müzakirələr göstərir ki, tamaşaçı auditoriyası artıq efirdə səviyyə, məsuliyyət və peşəkarlıq tələb edir. Xüsusilə bəzi proqramlarda qalmaqal üzərindən reytinq toplamaq cəhdləri, etikadan kənar ifadələr və sosial şəbəkə fenomenlərinin efirə nəzarətsiz şəkildə çıxarılması geniş tənqid olunur.
Xüsusi.Tv xəbər verir ki, Patrul.az media şirkətinin rəhbəri Səməndər Niftəliyev hesab edir ki, məsələ təkcə konkret aparıcı və ya bir verilişlə məhdudlaşmır. Problem sistemlidir və bu sistemin əsas sualı cavabsız qalır: tənzimləyici qurumlar niyə prosesə daha açıq və prinsipial şəkildə müdaxilə etmir? Cəmiyyətin diqqətində olan əsas məsələ Azərbaycan Respublikasının Audiovizual Şurasının və Mədəniyyət Nazirliyinin mövqeyidir.
Audiovizual Şura zaman-zaman monitorinqlər apardığını, xəbərdarlıqlar və müəyyən inzibati tədbirlər gördüyünü açıqlayır. Lakin ictimaiyyət üçün əsas olan yalnız cəza faktı deyil, qərarların şəffaf izahı və konkret pozuntuların açıq şəkildə təqdim edilməsidir. Hansı verilişdə hansı normanın pozulduğu, hansı maddəyə əsasən tədbir görüldüyü sualları çox zaman detallı şəkildə cavablandırılmır. Nəticədə cəmiyyətdə “reaksiya yoxdur” qənaəti formalaşır.
Digər tərəfdən, Mədəniyyət Nazirliyinin məsuliyyət zonası birbaşa yayım nəzarətini əhatə etməsə də, televiziya məzmunu ölkənin mədəni mühitinin ayrılmaz hissəsidir. Efir dili, təqdimat üslubu və ictimai dəyərlərin qorunması məsələsində strateji yanaşma tələb olunur. Lakin bu istiqamətdə açıq mövqe və ya ictimai müzakirəyə çıxarılan konseptual yanaşma müşahidə edilmir.
Mövcud vəziyyət göstərir ki, problem təkcə etik pozuntularla məhdudlaşmır, həm də media idarəçiliyi və ictimai kommunikasiya mexanizmlərinin yetərsizliyi ilə bağlıdır. Tamaşaçı artıq passiv izləyici deyil, sosial şəbəkələr vasitəsilə ictimai nəzarət funksiyasını icra edir. Əgər rəsmi tənzimləmə mexanizmləri bu ictimai reaksiyaya adekvat cavab verməzsə, televiziya ilə auditoriya arasındakı etimad daha da zəifləyə bilər.
Bu mərhələdə əsas ehtiyac sərt senzura deyil, aydın qaydalar və şəffaf tətbiq mexanizmləridir. Efir etikası üzrə konkret “qırmızı xətlər”, aparıcıların peşə standartları, redaksiya məsuliyyəti və tənzimləyici qurumların ictimai hesabatlılığı gücləndirilməlidir. Əks halda televiziya məkanı reytinq uğrunda nəzarətsiz yarışa çevriləcək və ictimai maraq prinsipindən uzaqlaşacaq.
Məsələ artıq ayrı-ayrı verilişlərin deyil, ümumi media mühitinin keyfiyyəti ilə bağlıdır. Dövlət qurumlarının, media rəhbərlərinin və ictimaiyyətin ortaq mövqeyi formalaşmadan bu gərginliyin azalacağı gözlənilmir.Televiziya cəmiyyətin aynasıdır və o aynada görünən mənzərə bu gün geniş müzakirə mövzusudur.
