Bir tərəfdə məktəbli geyimi ilə bağlı mübahisələr, digər tərəfdə xarici ölkənin dini-siyasi liderinə həsr olunan mahnı. Bəs məktəblərdə tətbiq olunan qaydaların meyarı nədir?

Məktəb nədir? Elm öyrənilən, şəxsiyyət formalaşan, uşağın gələcəyinin təməli qoyulan bir məkan. Müəllim isə bu məkanın ən mühüm simalarından biridir. Onun əsas vəzifəsi şagirdə bilik vermək, düşünməyi öyrətmək və gələcəyin savadlı vətəndaşını yetişdirməkdir. Bəs məktəbdə baş verən bəzi hadisələr bu missiyaya nə dərəcədə uyğundur?

Son günlər məktəblərdə şagirdlərin baş örtüyü ilə bağlı müzakirələr, dərsə buraxılmama iddiaları və İranın ali rəhbəri Əli Xameneyiyə həsr olunan mahnının şagirdlərə oxudulması ilə bağlı yayılan görüntülər cəmiyyətdə ciddi suallar doğurur.

Mənim diqqətimi çəkən əsas məsələ isə budur: əgər məktəblərdə dünyəvilik və vahid geyim qaydaları əsas götürülürsə, bu prinsiplər bütün hallarda eyni yanaşma ilə tətbiq edilməlidirmi?

Söhbət kiminsə dini inancına qarşı çıxmaqdan getmir. Heç bir şagird dini inancına görə alçaldılmamalı, heç bir uşaq təhsil hüququndan məhrum edilməməlidir. Eyni zamanda, məktəb də hər hansı dini-siyasi ideologiyanın təbliğ olunduğu məkana çevrilməməlidir.

Hicab məsələsi: Qayda hamıya eyni tətbiq olunurmu?

2026-cı ilin sentyabrında məktəbli geyim qaydalarına dəyişiklik edilib. Yeni tələblərdə vahid geyim formasını pozan və ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan geyim elementlərindən istifadəyə yol verilmədiyi bildirilir. Qərarda hicab ayrıca adlandırılmasa da, bəzi məktəblərdə baş örtüyü ilə dərsə gələn şagirdlərin qarşılaşdığı problemlər barədə məlumatlar yayılıb. <Cite refs={[“turn236144search3″,”turn236144news5”]}/>

Burada çox vacib bir sual ortaya çıxır: dünyəvilik prinsipinin tətbiqi uşağın təhsil hüququnun məhdudlaşdırılmasına gətirib çıxarmalıdırmı? Məktəbli formasının vahidliyi qorunarkən şagirdin hüquqları da qoruna bilməzmi?

Məncə, bu məsələdə emosiyalara deyil, hüquqa, aydın qaydalara və bərabər yanaşmaya ehtiyac var. Qayda varsa, onun necə tətbiq olunduğu izah edilməlidir. Şagirdin dərsə buraxılmaması kimi ciddi qərarlar isə konkret hüquqi əsaslara söykənməli, uşağın təhsil almaq imkanını təhlükəyə atmamalıdır.

Bəs Xameneyiyə həsr olunan mahnı məsələsi?

Digər tərəfdən, məktəbdə şagirdlərə İranın ali rəhbəri Əli Xameneyiyə həsr olunan mahnının oxudulması ilə bağlı görüntülər yayılıb. Bu görüntülər ictimai müzakirələrə səbəb olub. Hadisənin hansı şəraitdə baş verdiyi, mahnının hansı məqsədlə oxudulduğu və bunun tədris prosesi ilə əlaqəsi aydınlaşdırılmalıdır. <Cite refs={[“turn236144search0″,”turn236144search1”]}/>

Əgər müəllim dərs prosesindən kənara çıxaraq şagirdləri müəyyən bir xarici siyasi və ya dini liderin təbliğinə cəlb edibsə, bu məsələyə ciddi yanaşılmalıdır. Lakin qiymətləndirmə yalnız görüntülərə əsaslanmamalı, hadisənin bütün təfərrüatları araşdırılmalıdır.

Mən burada başqa bir ziddiyyət görürəm: məktəbli formasına münasibətdə dünyəvilik prinsipi vurğulanırsa, məktəbdə baş verən ideoloji xarakterli fəaliyyətlərə də eyni prinsip əsasında yanaşılmalıdır. Dünyəvilik yalnız geyimə aid olan qayda deyil; təhsil prosesinin məzmunu və məktəbin fəaliyyət prinsipləri baxımından da aydın meyarlar tələb edir.

Məktəb nə dini qadağaların, nə də xarici ideologiyaların meydanıdır

Azərbaycanın məktəblərində əsas diqqət təhsilə, elmə, milli tarixə, dilə, mədəniyyətə və şagirdlərin gələcəyinə yönəlməlidir. Uşaqların dini inancları ilə bağlı məsələlər də onların hüquqlarına hörmət çərçivəsində həll olunmalıdır.

Bir şagirdin baş örtüyü məsələsi ilə bağlı təhsil imkanlarının məhdudlaşdırılması iddiası araşdırılmalı olduğu kimi, şagirdlərin hər hansı xarici dini-siyasi ideologiyanın təbliğinə cəlb edilməsi iddiası da araşdırılmalıdır. Birini görməzdən gəlib digərinə sərt münasibət göstərmək cəmiyyətdə haqlı suallar yarada bilər.

Məsələnin həlli kiminsə dini inancını hədəfə almaqdan deyil, hamı üçün aydın, qanuni və bərabər tətbiq olunan qaydaların müəyyənləşdirilməsindən keçir.

Məktəbdə nə hicablı şagird təhsil hüququndan məhrum edilməli, nə də tədris prosesi şəxsi və ya xarici ideoloji təbliğat üçün istifadə olunmalıdır.

Çünki məktəbin əsas məqsədi uşaqlara nə geyinməli olduqlarını mübahisə etdirməkdən daha böyükdür: onlara düşünməyi, öyrənməyi və gələcəyini qurmağı öyrətmək.